AKTUALNOŚCI

  •  
  • Pustka w tytule? Wypełnij ją czasownikiem!
  • Odbiorcom czasowniki kojarzą się z konkretnymi czynnościami, które sami wykonują na co dzień albo o których marzą. Są podstawą wielu związków frazeologicznych czy powszechnie znanych tytułów książek i filmów, które w tytułach możemy z powodzeniem przekształcać...

  • Więcej...
  •  
  • 6 skutecznych pomysłów na rozpoczęcie budowy relacji z dziennikarzami
  • W uprawianiu skutecznego pitchingu z pewnością pomocne są rozwinięte umiejętności personalne, ale przede wszystkim wymagane jest rzetelne przygotowanie. Nim chwycisz za telefon lub napiszesz wiadomość, przygotuj dobrze grunt pod rozmowę...

  • Więcej...
  •  
  • Nagłówki ze stylem
  • Informacja czy metafora? Apel czy gra słów? Styl nagłówków zależy od funkcji, jakie ma pełnić tekst, i naszej intencji...

  • Więcej...
  •  
  • Co irytuje dziennikarzy?
  • Poznajcie zestawienie najczęstszych błędów popełnianych przez PR-owców w kontaktach z dziennikarzami według Łukasza Majewskiego...

  • Więcej...
  •  
  • 31 maja - nowy termin szkolenia z wideo marketingu
  • Uczestnicy dowiedzą się m.in., jak stworzyć wideo, które klienci chcą oglądać; jakie treści wideo angażują użytkowników Facebooka; jak implementować wideo w dotychczasową komunikację marki; jak optymalizować kanał i treści na YouTubie...

  • Więcej...

Kruszona: mydło, gruszki i badziewie - skąd biorą znane powiedzenia

Frazeologizmy, powiedzenia i przysłowia są bardzo wdzięcznym środkiem stylistycznym w tekstach reklamowych i PR-owskich, ale trzeba wiedzieć, co znaczyły kiedyś i co znaczą dziś. Co ma wspólnego biedronka z krową, a co Zbałocki (i dlaczego akurat Zabłocki) z mydłem? Sprawdź, czy wiesz, co znaczą i od czego pochodzą powiedzenia, których często używamy.

 

Nazwa kraju Polska pochodzi od:

polana

pola

polki (tańca)



Filip, który wyrwał się z konopi, to:

syn myśliwego

pies myśliwego

zając



Austriackie gadanie to:

wypowiedź w języku niemieckim

niewyraźna wymowa

wypowiedź mało ważna, bez sensu



Podbijać (komuś) bębenka to:

przesadnie kogoś chwalić, aby coś osiągnąć

łaskotać kogoś po brzuchu, aby go rozśmieszyć

karcić kogoś niesłusznie


Nazwa biedronki (owada) pochodzi od słowa:

biodro

bieda

biec



Słowo kibić (część tułowia, talia) pochodzi od:

witki, rózgi

części łuku

kiwania się (na boki)



Wykaraskać się (z kłopotów, trudnej sytuacji, choroby) pochodzi od:

kary

karaska (ryby)

karkołomnych działań



Mówimy: Wyjść (na czymś) jak Zabłocki na mydle. Co się stało Zabłockiemu:

pośliznął się na mydle?

ktoś go oszukał, sprzedając mydło zamiast czegoś wartościowego?

sam się oszukał, próbując oszukać kogoś innego?


Słowem badziewie określamy coś bezwartościowego, brzydkiego. Słowo to pochodzi:

od czegoś dziwnego, dziwadła

od resztek chrustu, śmieci leżących na podwórku

od niczego nie pochodzi, wymyśliła je współczesna młodzież



Mówimy, że coś uszło (komuś) płazem albo puścić coś (komuś) płazem. Ten płaz to:

część szabli

zwierzę

część pługa



Pyrrusowe zwycięstwo to:

nie zwycięstwo, ale porażka

zwycięstwo osiągnięte zbyt dużym kosztem

łatwe zwycięstwo



Mówimy, że ktoś używa czegoś, dostał coś prawem kaduka. Oznacza to:

że po prostu mu się należało

że ktoś coś wywalczył w bitwie

że ktoś używa czegoś, dostał coś bez podstawy prawnej


Jeśli namawiamy kogoś, aby nie zwlekał, nie zaniedbywał ważnych spraw, to mówimy, żeby:

nie zasypywał gruszek w popiele

nie zasypiał gruszek w popiele

nie zapominał gruszek w popiele



Konopielka to:

kobieta, która uprawia konopie

boginka pilnująca upraw konopi

tkanina konopna



Partacz dawniej to:

leń, nierób

najemny robotnik pracujący w polu

rękodzielnik niecechowy


Odpowiedzi

1. Polska - nazwa przymiotnikowa znacząca to samo co polna [ziemia], a więc kraina pól (b).

2. Zając to w gwarze myśliwskiej filip, który w bardzo pachnących i gęstych konopiach czuł się bezpiecznie, a kiedy z nich wyskoczył, to od razu pod lufę myśliwego. Wyrwać się jak filip z konopi znaczy zachować się niestosownie do sytuacji, zabrać głos nie w porę (c).

3. W czasie rozbiorów władze Austrii obiecywały Polakom swobody, ale Polacy nie wierzyli, że zaborca dotrzyma słowa, traktowali to jako takie gadanie bez sensu - austriackie gadanie (c).

4. Polujący z sokołem myśliwi, aby zmusić ukrywające się zwierzęta do wyjścia z kryjówki, uderzali w bębenki. Wypłoszone zwierzęta były łatwym łupem dla sokoła. Kiedyś podbijać (komuś) bębenka znaczyło zachęcać go do zrobienia czegoś złego, przesadnie go chwaląc; dziś powiedzielibyśmy potocznie podpuszczać kogoś (a).

5. Charakterystyczny wygląd biedronki - kropki, plamki na barwnym tle chitynowej pokrywy - ma związek z biedruną, nazwą krowy łaciatej (czyli mającej plamy na biodrach). Stąd też biedronka nazywana bywa bożą krówką, czyli krówką (biedrunką), która sfrunęła z nieba. Nazwa biedronka przywędrowała do nas prawdopodobnie z języka czeskiego (bedruoka) (a).

6. Dawniej kibić to drewniana część łuku, pałąk. W XVII-XVIII w. kibitny znaczyło: smukły, giętki, gibki. Słowo to pochodzi z języka rosyjskiego, a na gruncie polskim przybrało znaczenie przenośne określające kobiecą talię (smukłą, gibką część ciała) (b).

7. Karasek to rybka słodkowodna, której najczęściej udaje się wymknąć z połowu, bo jest tak mała, że bez trudu przeciśnie się przez oka sieci rybaków. Wykaraskać się to znaczy wyjść bez szwanku z opresji (kłopotów, choroby, trudnej sytuacji). A szwank pochodzi z niemieckiego (Schwank, schwanken - błądzić). Dawniej mawiano szwank na zdrowiu, szwank mieszku. Dziś powiemy raczej, że zdrowie (komuś) szwankuje (b).

8. Zabłocki był szlachcicem, który spławiał towary, między innymi mydło, Wisłą do Gdańska. Aby uniknąć płacenia cła, schował mydło pod pokładem, ale gdy dotarł do portu, okazało się, że ono się wymydliło. Wyjść (na czymś) jak Zabłocki na mydle znaczy, że zamiast spodziewanych korzyści są straty (c).

9. Badziewie to dawniej resztki chrustu, słomy na podwórzu, na śmietnisku lub na brzegach rzeki wyrzucone przez wodę. Badziać się albo bodziać się znaczyło (z litewskiego) wałęsać się, poniewierać. Słowo badziewie (tak zapisywane i w tym znaczeniu) rejestruje już słownik Jana Karłowicza z 1900 roku (b).

10. Płaz to płaska i szeroka, nieostra część broni siecznej (np. szabli). Rycerzy za drobne przewinienia karano uderzeniem tą właśnie częścią broni, co nie powodowało takich skutków jak uderzenie częścią ostrą. Puścić (coś) (komuś) płazem znaczy, że ten ktoś uniknął surowej kary za jakieś przewinienie, niewłaściwe zachowanie (a).

11. Po zwycięstwie nad Rzymianami pod Auskulum, okupionym wielkimi stratami, Pyrrus (319-272 p.n.e.), król Epiru, jeden z najwybitniejszych taktyków wojskowych, powiedział: „Jeszcze jedno takie zwycięstwo, a będziemy straceni”. Pyrrusowe zwycięstwo oznacza sukces odniesiony zbyt dużym kosztem (b).

12. Kaduk to w prawie rzymskim spadek bez dziedzica; w dawnej Polsce spadek beztestamentowy zmarłego niemającego krewnych (do ósmego stopnia pokrewieństwa) przypadający królowi.

Kaduk to zaborca, ktoś, kto przywłaszczył sobie opuszczone mienie. Prawem kaduka znaczy bezprawnie.
Kaduk to kiedyś także nazwa diabła (który sprowadzał epilepsję), stąd powiedzenie Do kaduka! (Do diabła!), ale to już inna historia (c).

13. Nie zasypiać gruszek w popiele to wiejskie przysłowie związane ze zwyczajem suszenia (pieczenia) gruszek w gorącym popiele w piecu chlebowym. Nieuwaga (zabaczenie), zaśnięcie powodowały, że gruszki zmieniały się w węgiel (b).

14. Konopielka była boginią strzegącą ogrodów i warzyw, trochę strzygą, trochę babą jagą. Odpowiednik kozytki pilnującej żyta - jeśli ktoś nie szanował zboża, to mogła go zakazytać, czyli załaskotać, piersiami na śmierć. Konopielka to w gwarze ludowej także określenie konopi, rośliny szybko „strzelającej ku górze" (symbol witalności, płodności) (b).

15. Part to grube płótno domowej roboty z konopi albo lnu. Dawniej z niego robiono letni ubiór chłopski. Partacz to rękodzielnik nienależący do cechu, tkający płótno i sznury z partu. Teraz tak mówimy o kimś, kto źle, niedbale wykonuje pracę. Partaczy (c).

Teresa Kruszona

Oryginał tekstu ukazał się na łamach wyborcza.pl 22 lutego 2007

Kontynuacja tekstu Teresy Kruszony - tutaj

 

Zapraszamy na szkolenie z Teresą Kruszoną

Pisanie oraz redagowanie tekstów dla PR-owców

Już 27 czerwca (piątek)

Warszawa

Sprawdź program

Zapisz się

Szkolenie organizowane w ramach Akademii PRoto - www.akademiaproto.pl

Akademia PRoto to projekt szkoleniowy portalu PRoto.pl. Naszym celem jest umożliwienie dostępu do praktycznej wiedzy z zakresu public relations wszystkim osobom, które mają potrzebę wzbogacenia swoich kompetencji zawodowych.

W ramach Akademii PRoto mogą Państwo, w dowolnym czasie i miejscu, skorzystać z pełnego kursu on-line, albo wybrać jego pojedyncze moduły lub pakiety tematyczne – zapoznaj się z kursem internetowym.

Swoją wiedzę z PR-u można poszerzać w trakcie jedno- i dwudniowych warsztatów i szkoleń otwartych, których kilka organizujemy w każdym miesiącu – zobacz najbliższe terminy szkoleń.

W ofercie Akademii mamy także szkolenia "szyte na miarę" – poznaj nasze szkolenia wewnętrzne

 

NOWOŚCI

  •  
  • Sprawdź PAKIET DLA INDYWIDUALISTÓW!

    Nowość w Akademii PRoto! Ty – sam wybierasz (...). My – dajemy Tobie w pakiecie 30% rabatu od ceny regularnej.

  • Więcej...
  •  
  • PR dla start-upów. Nowy pakiet w kursie internetowym!
  • Wystartowałeś z własną firmą? Masz głowę pełną pomysłów na innowacje, ale myśli zaprząta Ci promocja swoich produktów lub usług? Chcesz więcej wiedzieć o PR, ale...

  • Więcej...
  •  
  • Copywriting – skuteczna komunikacja za pomocą słów. Nowy moduł w kursie internetowym!
  • Od 9 września jest dostępny nowy moduł w kursie internetowym Akademii PRoto – „Copywriting – skuteczna komunikacja za pomocą słów”. Autorem modułu jest Joanna Delbar, Prezes Agencji Public Relations Telma Group Communications, wiceprezes Związku Firm Public Relations.

     

  • Więcej...